SERHED HABER - Munzur Üniversitesinde görevli Doç. Dr. İlyas Kayaokay, bir müzayedede 30 bin liraya satın aldığı yazma divanda Şeyh İbrahim Gülşeniye ait 104 yeni şiir keşfetti. 306 şiir içeren bu nüsha, Gülşeninin bilinen şiir sayısını bin 391e çıkardı.
Halvetiliğin Gülşeniyye kolunun kurucusu ve 16. yüzyılın önemli mutasavvıf şairlerinden şeyh İbrahim Gülşeninin bugüne dek bilinmeyen 104 şiiri gün yüzüne çıktı. Munzur Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İlyas Kayaokay tarafından bir müzayededen 30 bin liraya satın alınan yazma divan, Gülşeninin edebi mirasına önemli katkılar sağladı. Doç. Dr. Kayaokay, 84 varaklık (168 sayfa) bu yazma eserin, Gülşeniye ait olduğu tespit edilen 306 şiir barındırdığını ve bunlardan 104ünün daha önce hiçbir nüshada yer almadığını belirtti. Divanda yer alan 2 kaside, 39 gazel, 1 rubai ve 62 tuyuğ, literatürde ilk kez bu nüshayla ortaya çıktı. Doç Dr. Kayaokay, divanla ilgili yaptığı açıklamada Gülşeninin hayatına da değinerek, onun tasavvuf kültürünün 15. yüzyıldaki önemli temsilcilerinden biri olduğunu vurguladı.
"Kanuni, onun gözlerini açtırıyor"
Yazma divan nüshası hakkında bilgiler veren Kayaokay, "Bazı kaynaklara göre Azerbaycanın Berdea şehrinde bazılarına göre de Diyarbakırda doğduğu ifade edilen İbrahim Gülşeni hazretleri tasavvuf kültürünün 15. asırdaki en önemli mümessillerinden biridir. Hakkında pek çok menkıbe anlatılan Gülşeninin iki yaşında babasını kaybettiği, on beş yaşında ilim tahsili için Tebrize gittiği ve burada piri dede Ömer Ruşeni ile tanıştığı bilinmektedir. Akkoyunlu devrinde Uzun Hasandan, Memluk idarecilerinden ve Osmanlı sultanları Yavuz ve oğlu Kanuniden takdir ve hürmet görmüştür. Kanuni, onun gözlerini açtırıyor ve İstanbulda kalmasını istese de Mısıra gidiyor ve 1534 yılında Kahirede vefat ediyor. Arapça, Farsça ve Türkçe divan tertip etmiş ve bu üç dilde pek çok eser yazmıştır. Gülşeninin Türkçe divanının neşri üzerine bugüne kadar Türkiyede iki doktora tezi ve Azerbaycanda da bir kitap çalışması yapılmıştır. Gülşeninin Türkçe divanının ikisi Avusturyada biri Vatikan biri de Petersburgda olmak üzere 4 yurtdışı nüshası vardır. Türkiyede ise bazıları kayıp halde 11 nüshası bilinmektedir ve toplam 15 nüshanın her birinde farklı sayıda şiirleri vardır. Bugüne kadar tekmil bir mürettep bir nüsha elimize geçmemiştir. Hepsi müntehabat dedikleri seçme türünden nüshalardır. Gülşeninin bugün bilinen şiir sayısı bin 287 olup bunların 5i tuyuğdur" dedi.
Müzayedede satın aldığı 84 varaklık divan nüshası Gülşeninin 306 şiirini ihtiva ettiğini belirten Kayaokay, Türkiyedeki 12. nüsha ve en hacimli 6. nüsha konumundadır. Diğer nüshalarla yaptığımız mukayeselerle bu nüshadaki 104 şiirin daha evvel bilinmediği anlaşılmıştır. İki kaside, 39 gazel,1 rubai ve 62 tuyuğ ilk defa bu nüshayla gün yüzüne çıkmıştır ki bin 287 şiiri bilinen bir şair için önemli bir sayıdır. Divan, 14e 21 santimetre ölçülerindedir. Şemse kısımlarında 5 santimetre ebadında altın yaldızlı Sultan II. Abdulhamid tuğrası ve yine 3 santimetre ebadında altın yaldızlı hilal vardır. Yazma, 84 varak yani 168 sayfa hacmindedir. İnce aharlı ve suyolu filigranlı yapraklara sahip eserin başı ve sonu tamdır. Nestalik-talik hatlıdır ve ser-levha kısmında başlık yoktur. Altın yaldızlar içindeki Besmelenin üzerinde çiçekli bir bahçenin resmedildiği kırmızı, pembe ve yeşil renklerinin baskın olduğu güzel, canlı bir tezhip vardır. Yazma üzerinde herhangi bir istinsah tarihi görülmese de ketebe kısmında eserin adı Müntehabat-ı Divan-ı Hazret-i Gülşeni şeklinde bildirilmiştir ve müstensihinin de Şuayb Şerefeddin adında bir zat olduğu belirtilmiştir. Bu önemli divan yazması ve içindeki şiirleri bir makale olarak ilim alemine duyurduk. Daha nice kıymetli eserleri bulup gün yüzüne çıkarmak nasip olur inşallah diyelim" şeklinde konuştu.
İHA