Köylerde "kışlık yakacak" mesaisi

Her ne kadar ülke genelinde olduğu gibi Bulanık’ta da doğalgaz kullanımı yaygınlaşsa da, köylerde kışın soba başta olmak üzere yazın ekmek yapımında tandırda kullanılan tezek yapımı her yıl olduğu gibi bu yıl da başladı.

Maliyeti ucuz olan hayvan gübresini yakacak olarak kullanan köylüler, şimdiden bir sonraki yılın hazırlıklarını yapıyorlar.

Bulanık’a bağlı Örenkent köyünde hayvancılıkla uğraşan aileler kış mevsiminde ısınma ve yazın ekmek yapımında tandırda kullanmak amacı ile tezek yapma geleneğini sürdürüyor. Köylüler, kömür yerine, besledikleri küçükbaş hayvanların dışkılarından elde ettikleri ve 'mer' adı verilen küreklerle kalıp halinde kestikleri tezekleri, el arabaları ile meydanlık bir alanda istiflendikten sonra güneş altında kurutuyor. Yaklaşık 3 ay güneş altında kurutulduktan sonra 'kalag' yığınları haline getirilen tezekler, kış günlerinde ısınma ve yazın ise ekmeklerin pişirildiği tandırlarda kullanılıyor.

Ahırda çıkartılan tezekleri üst üste istifleyen Hakan Kılınç, adlı vatandaş, dede, baba mesleği olan hayvancılığı devam ettirdiklerini belirterek, "Kışın bu tezekleri iyice kesiyoruz. Yaz ve kışın bunu yakıyoruz. Odun olarak kullanıyoruz. Hem sobada hem de kaloriferde yakıyoruz. Hamd olsun güzel bir yardımlaşma var köy gençleri arasında. İmece usulü  ile toplanıp her gün bir kişinin tezeğini istifliyoruz. Acı ve tatlı günümüzde hep birlikte böyle yardımlaşıyoruz. Bütün köylerde bu yardımlaşma ve dayanışma olsa güzeldir. Birkaç komşu köyümüz var; onlarda da bu yardımlaşma mevcut. Kışın, ahırlardan çıkararak istifliyoruz. Yaz ayında da yerlere sererek, kuruttuktan sonra toplayarak yakmaya hazır hale getiriyoruz. Tandırda bile kullanıyoruz. Yakacak ihtiyacımızı bundan sağlıyoruz. Kışın hayvana yem ve saman veriyoruz, içerideler. Bu kemre de kömürle eş değerdedir. Isısı çok fazla olduğu için odun yerine kemreyi yakıyoruz " Dedi

Her yılın belirli zamanlarında ahırda biriken tezekleri kestiklerini dile getiren Kılınç, “Şu anda yaptığımız iş, hayvanların altındaki tezekleri kesiyoruz. Bu tezekler 2 - 3 aylık bir süreçte oluşuyor. 10 santimetre yüksekliğe eriştiğinde bunları kesiyoruz. Kestikten sonra bunları dışarı atıyoruz. Daha sonra yazın güneşin altında bekliyor ve kuruyor. Kış aylarında ise bunu yakacak olarak kullanıyoruz. Bir kömür kadar olmasa da eksik yanı yok, diyebiliriz. Hayvancılıkla uğraşan herkes bu işi yapıyor ve mecbur yapılacak. Hem ahırın temizliği hayvanlar için daha rahat oluyor hem de yakacak için kullanıyoruz. Zor bir iş, bir günümüzü alıyor. O yüzden köydeki akrabalar ve komşularımızla toplanıp bir eğlence içerisinde bu işi yapıyoruz” diye konuştu.

Ahırdaki küçükbaş hayvan yoğunluğuna  göre yılda 3-4 kere tezek kestiklerini de anımsatan Kılınç, ağır iş olduğu için genelde erkeklerin bu işi yaptığını kaydetti.