“Yalan söyleyen, gerçeği unutur.” – Friedrich Nietzsche
Toplum olarak belki de en çok alıştığımız, ama en az sorguladığımız kelime: Yalan.
Kimi zaman “ufak bir yalan” diyerek geçiştiriyoruz, kimi zaman “kimseye zararı yok” diye meşrulaştırıyoruz.
Oysa yalan, sadece bir kelime ya da konuşma tarzı değildir. Yalan, bir yaşam tarzıdır.
Nietzsche’nin dediği gibi, yalan söyleyen insan bir süre sonra gerçeği unutmaya başlar. Çünkü yalan sadece dilde değil, zihinde de iz bırakır.
Bir insan yalan söylemeye başladığında, o yalan sadece dudaklarından çıkmaz; karakterine, ilişkilerine, işine, hatta geleceğine yerleşir.
Doğruluk, bir söz değil bir yaşam biçimidir. Yalan ise insanın içini sessizce kemiren bir alışkanlık.
Çünkü yalan, bir kez hayatına girerse orada kök salar.
Artık sadece doğruyu söylememekle kalmazsın — doğruyu yaşamamaya da başlarsın.
Fransız düşünür Voltaire, “Yalan, yönetici sınıfın sanatıdır” derken, aslında yalanın toplumsal düzeyde nasıl normalleştiğini anlatıyordu.
Bugün siyasetten iş dünyasına, sosyal medyadan gündelik hayata kadar uzanan bir “doğruluk krizi” içindeyiz.
Gerçek, artık kimin işine gelirse o kadar değerli.
Yalan, adeta toplumun görünmeyen para birimi haline geldi; herkes az çok kullanıyor ama kimse sahip olduğunu kabul etmiyor.
Bugün çevremize baktığımızda, yalanın ne kadar yaygınlaştığını görmek zor değil.
Siyasette, iş dünyasında, sosyal medyada, hatta aile içinde bile...
Herkes gerçeği kendi çıkarına göre eğip büküyor.
Ama unutmamak gerekir:
Yalanın en büyük zararı, önce onu söyleyenin vicdanına dokunur.
Yalan söyleyen insan, bir süre sonra kendine bile güvenemez hale gelir.
Çünkü her yalan, insanın kendi inancına, kendi değerlerine attığı küçük bir darbedir.
Doğruluk, kısa vadede zarar verir gibi görünür ama uzun vadede onur kazandırır.
Yalan ise kısa vadede kurtarır gibi görünür ama uzun vadede insanı tüketir.
Bir toplumun güven duygusu çöktüğünde, ekonomi de sarsılır, adalet de, eğitim de…
Çünkü güven, bütün kurumların temelidir.
Ve güvenin temeli doğruluktur.
Doğruluğun olmadığı yerde, yasa da işlemiyor, vicdan da susuyor.
Bazen “herkes yalan söylüyor” denilerek bu gerçek hafife alınır.
Ama herkesin yaptığı bir şey, onu doğru kılmaz.
Tam tersine, doğruyu söyleyenlerin değeri, böyle zamanlarda daha da artar.
Çünkü dürüst kalmak, artık kolay değil; ama tam da bu yüzden, en büyük cesaret dürüstlüktür.
Bir yalan, bazen bir kariyeri bitirir, bazen bir dostluğu, bazen bir hayatı.
Ama en tehlikelisi; insanın içindeki doğruluk duygusunu öldürmesidir.
O duygu öldü mü, artık hangi makamda, hangi rolde olursak olalım, insan kalamayız.
Bugün belki en çok ihtiyacımız olan şey, teknolojiden, politikadan, ekonomiden önce, doğruyu konuşabilme cesareti.
Çünkü yalan konuşan, doğru yaşayamaz.
Ve doğru yaşamayan bir toplum, asla ilerleyemez.
Kalın Sağlıcakla!...