SERHED HABER - Kadınların iş gücüne katılımı, ülkelerin gelişmişlik seviyesinin en temel göstergelerinden biridir. Çünkü kadın emeği üretimden dışlandığında, aslında toplumun yarısı potansiyelinin dışında bırakılıyor demektir. Bu durum, yalnızca bireysel özgürlükleri değil, aynı zamanda ekonomik büyümeyi, toplumsal adaleti ve demokratikleşmeyi de sekteye uğratıyor. Türkiye’de kadınların iş gücüne katılım oranı, yıllardır tartışılan bir mesele olmasına rağmen hâlâ dünya ortalamasının oldukça gerisindedir. Kadınların çalışma hayatına daha fazla katılması demek, yalnızca hanelere ek gelir sağlamak değil, aynı zamanda toplumun yaratıcılığını, üretkenliğini ve dayanıklılığını artırmak anlamına geliyor. Kadın emeği, görünmez kılınmaktan çıkıp hak ettiği değeri bulduğunda, ülkenin geleceğine yapılan en güçlü yatırım olacaktır.
Bugün kadınlar yalnızca iş bulma aşamasında değil, iş hayatının hemen her aşamasında türlü engellerle karşılaşıyor. Toplumsal cinsiyet kalıpları hâlâ kadınların önünde büyük bir duvar olarak duruyor. “Kadının yeri evidir” anlayışı, kadının yalnızca çocuk ve yaşlı bakımından sorumlu olduğu algısı, iş hayatına katılımı ciddi şekilde sınırlıyor. Kadınlar çoğu zaman ya kariyerlerinden ya da aile hayatlarından vazgeçmeye zorlanıyor. Çalışma hayatına girenler ise bu kez başka bir görünmez engelle, yani “cam tavan”la karşılaşıyor. İş yerlerinde kadınların yönetici pozisyonlara yükselmesi hâlâ erkek meslektaşlarına kıyasla çok daha zor. Kadınların başarıları sık sık küçümseniyor, liderlikleri sorgulanıyor ve bu da yetenekli, eğitimli birçok kadının önünü kesiyor.
Oysa kadınların iş gücüne katılımını artırmak, sadece kadınlara bir hak teslimi değil, aynı zamanda ülke ekonomisi için bir zorunluluktur. TÜİK’inİşgücü İstatistikleri 2024 verilerine göre Türkiye’de kadınların iş gücüne katılım oranı yalnızca %36,8seviyesindedir. Erkeklerde ise bu oran %70’in üzerindedir. Bu tablo bize gösteriyor ki her iki kadından biri değil, neredeyse üçte biri bile çalışma hayatının içinde yer alamıyor. Ayrıca toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin ne kadar derin olduğunu gözler önüne seriyor. Oysa kadınların iş gücüne daha fazla katıldığı ülkelerde ekonomik büyümenin hızlandığı, iş dünyasının daha yenilikçi ve dayanıklı hale geldiği defalarca kanıtlanmış durumda. Türkiye’nin kadın istihdamını OECD ortalamasına çıkarabilmesi halinde milli gelirde milyarlarca dolarlık bir artış yaşanabileceği hesaplanıyor. Bu nedenle kadınların iş gücüne katılımını artıracak politikaların hayata geçirilmesi ertelenemez bir ihtiyaç olarak karşımızda duruyor.
Araştırmalarda, eğitim ve işgücüne katılım arasında doğru yönlü kuvvetli bir ilişki olduğu görülmektedir. Kadınların eğitimine yapılacak her yatırım, gelecekte nitelikli iş gücü olarak topluma geri döner. Üniversite mezunu kadınların iş gücüne katılım oranı, diğer gruplara göre çok daha yüksek. Demek ki eğitim imkânlarını artırmak, özellikle de kız çocuklarının okullaşmasını desteklemek, sadece bireysel bir kazanım değil, toplumsal bir fayda yaratıyor. Kadınların üretim sürecine katılması, aile içindeki güç dengelerini de değiştiriyor, toplumsal eşitliği güçlendiriyor ve kadınların kendi hayatlarına dair daha özgür kararlar almalarını sağlıyor.
Sonuç olarak, kadınların iş gücüne katılımı bir “lütuf” değil, bir haktır. Bu hak teslim edilmediğinde kaybeden yalnızca kadınlar değil, toplumun tamamı olur. Daha adil, daha demokratik ve daha güçlü bir Türkiye’nin yolu, kadınların emeğini görünür kılmaktan geçiyor. Bugün kadınların önündeki engelleri kaldırmak, yarının daha refah bir ülkesini inşa etmek anlamına geliyor. Cam tavanların kırıldığı, eşitliğin sağlandığı bir toplumda sadece kadınlar değil, erkekler de çocuklar da daha özgür ve mutlu olacaktır. Çünkü eşitlik yalnızca bir kesime değil, herkese kazandırır.