SERHED HABER - Mesafe… İnsan ilişkilerinin en güçlü ama en sessiz savunma hattı. Kimi zaman bir söz söylenmeden çekilir; kimi zaman bir kapı sertçe kapatılmadan kapanır. Hayatta karşımıza çıkan bürokratik hoyratlıktan aile içinde değer bilmezliğe, arkadaşlık adı altında kurgulanan ispiyonist küçük oyunlardan ideallerimizi küçümseyen siyasi ve kültürel riyakârlığa kadar geniş bir yelpazede tek bir ilaç vardır: Mesafe. Bu, kaçış değil; haysiyetin mekânla ölçülemeyen bir korunma refleksidir. Yakınlık, bazen insanı yüceltir; fakat çoğu zaman kirleten de odur. Uzaklık ise kimi zaman insanın yeniden doğuşudur.
Bürokratik ilişkilerde bazı insanlar vardır; koltuğun ağırlığını taşıyamaz, bu yüzden çevresini aşağı çekerek yükseldiklerini sanarlar. Makam odasını zırh, bürokratik dili sopa zannederler. Size karşı küçük düşürücü, zamansız ve zamlı davranışlar sergileyerek kendi eksiklerini kapatma derdindedirler. Bu tiplerin karşısında en güçlü duruş, kavga değil mesafedir. Çünkü mesafe, onların anladığı dilden konuşur: “Senin değerini senin elindeki imza değil, benim sana ayırdığım uzaklık belirler.”
Aile içinde bile olur bu… Kişiyi en çok incitenlerin bazen aynı soyadını taşıyanlar olması boşuna değildir. Fikirlerinize değer vermezler; başarılarınızı küçümser, acılarınızı hafife alırlar. Akrabalık bağına sığınarak yapılan saygısızlığın panzehiri yine mesafedir. Çünkü kan bağı insanı insana bağlamaz; değer bağı bağlar. Değer yoksa, yakınlık yalnızca ruha sürülen bir pas gibidir. Mesafeye çekilmek, aileyi terk etmek değil; kendi iç haysiyetini korumaktır.
Arkadaşlık alanında mesafe koymak ise çoğu zaman geç fark edilen bir ihtiyaçtır. Dost görünümlü ispiyonistler, iki yüzlü tebessümler, küçük hesaplarla büyümeye çalışan samimiyet simsarı tipler… Onlara en ağır cevap bağırmak değildir; sessiz bir geri çekiliştir. Bir insanın karakterini en hızlı ifşa eden şey, kaybettiği yakınlığa verdiği tepkidir. Gerçek dost kaybedildiğine üzülür, sahte dost ise neden uzaklaştığınıza değil, artık ondan faydalanamadığınıza içerler. İşte bu yüzden mesafe, karakter turnusolüdür.
Siyasi, kültürel ve ideolojik dünyada size saygısızlık yapanlara karşı ise mesafe; bir çığlık değil, bir duruştur. İdeallerinizi hafife alanlara, düşüncelerinizi küçültenlere, sizi bir hizaya sokmak isteyenlere karşı atılacak en gölgeli ama en etkili adım… Uzaklıktır. Çünkü mesafe, toksik tartışmaları besleyen oksijeni keser. Siz geriye çekildikçe, ucuz polemikçilerin sesi de yankısız kalır. Mesafe, ideolojik arenada bir kaçış değil; bir üst perdeye çıkıştır.
Kültür, sanat ve spor alanlarında da bazen insanların küçümsemeleri, değersizleştirmeleri ve sinsi rekabetçiliği, insanı takatsiz bırakır. Kıskançlığın renkleri her alanda aynıdır; sadece sahne dekoru değişir. Size karşı gösterilen hoyratlığa verilecek en ince, en estetik cevap mesafedir. Çünkü sanatta da sporda da kültürde de sesini yükseltmek değil, seviyeni belirleyen çizgiyi çizmek önemlidir. Mesafe, işte o çizgidir.
Mesafe, bazılarının algıladığı gibi kırgınlığın değil; “sizinle aynı masada olmak için sebeplerim tükendi” deme biçimidir. Kimi insan vardır, ona uzaklaşmanız haksızlık değil lütuf olur. Çünkü yakınlığınız onların konforunu çoğaltır, uzaklığınız ise hakikati gösterir. Zira bazıları ancak kaybettiklerinde değer bilmeyi öğrenirler; kimileri ise kaybettiklerinde bile bir şey anlayamayacak kadar kendi egosuna gömülüdür.
Sonuçta mesafe koymak bir ceza değil, bir öz saygı eylemidir. Sizi değersizleştirenlere karşı kurulan duvar değil; sizi değerli kılan sınırdır. Mesafe, yalnızca uzaklık değil; ruha konulan alarm sistemidir. Siz o mesafeyi koydukça kalabalıklar azalır, fakat kalite artar. Böylece yakınlığın kirlettiği yerleri, uzaklık temizler. Ve insan bazen ancak uzak durduğunda kendine en yakın hale gelir.