SERHED HABER- İngilizce kökenli olan mobbing kelimesi Türkçede iş yerinde duygusal linç, psikolojik terör, zorbalık, psikolojik ve duygusal taciz, duygusal saldırı, yıldırma, zorbalık ve iş yeri travması gibi anlamlarda kullanılmaktadır. Mobbing, bütün meslek gruplarında görülebilen vahimbir vakadır ve olumsuz sonuçlar doğurur. Ancak hastaya ve öğrenciye yaklaşımın duygusal emek gerektirdiği sağlık ve eğitim gibi iş ortamlarında mobbing çok daha olumsuz sonuçlar doğurabilmektedir. Bütün meslek gruplarında yatay ve dikey olarak görülebilen mobbing olayına biz, Eğitim Köşesi’nin konsepti ve alanımız gereği eğitim kurumlarında yaşanan boyutuna küçük bir projeksiyon tutmaya çalışacağız.
Eğitim ile ilgili pek çok saha araştırmasında öğretmenlerin maruz kaldığı mobbing vakaları saptanmıştır. Bu bilimsel araştırmalarda sebep, sonuç ve öneriler açıkça ortaya konmuştur.
Çalışma hayatı sadece mesleki beceriler ile sürdürülemez. İş ortamında sağlanan huzur, güven ve barış iklimi sayesinde süreklilik ve verim sağlanır. Aksi durumda yaşanabilecek olan tükenmişlik sendromu ruh sağlığını, yaşam kalitesini ve iş performansını olumsuz etkileyebilmektedir. Eğitim ortamlarında akademisyenler, öğretmenler, yöneticiler ve idari personel arasında yaşanan çok sayıda olay yaşanmaktadır. Bu vakalar iş ortamının barış iklimini bozmakla kalmaz, motivasyonu olumsuz etkilediği için üretkenliği de düşürür.
Mobbing, eğitim kurumlarında genellikle yukarıdan aşağıya doğru yaşanan olaylar olarak görülmektedir. Yani yöneticilerin yönetici olmayanlara, diğerlerine sistematik olarak uyguladığı baskı şeklinde tezahür eder. (Nadir olarak aşağıdan yukarıya doğru gerçekleşen mobbing eylemleri de görülebilmektedir.) Bu durum çoğunlukla; bireyi eleştirme, beğenmeme, küçümseme, yok sayma, bireyin yapamayacağı işler verip iş yükünü arttırma, birey hakkında dedikodu yapma, bireye yasal haklarını kullandırmama, bireyin itibarını düşürmeyi hedefleme şeklinde ortaya çıkar. Okullarda ise öğretmenlere toplantılarda söz hakkı vermeme, eğitim ve öğretim faaliyetleri ile ilgili fikir ve önerilerini küçümseme, başarılarını görmezden gelme ya da bu başarıları başkalarına mal etme, ders programlarında ders saatlerini keyfi ve kasıtlı olarak dağınık yerleştirme, akademik başarılarını küçümseme biçimlerinde gerçekleşir.
Öğretmenler, farklı şiddet türlerinin mağduru olabilmektedir. Yapılan çalışmalarda öğretmenlere yönelik şiddet eylemlerini gerçekleştiren faillerin bir takım kişilik bozuklukları olan bireyler olduğu saptanmıştır. Mobbing öğretmenlerin en fazla maruz kaldığı bir şiddet türüdür. Pek çok mağdur öğretmen bazı sebepten dolayı “Kendini Susturma”yı, teslim olmayı tercih etmektedir. Bundan dolayı bu şiddet çoğunlukla da gün yüzüne çıkmaz. ‘Kol kırılır yen içinde kalır’, ruhsal terör uygulayan yöneticinin de yaptığı yanına kâr kalır. Ve bu döngü devam eder. Okullarda yaşanan mobbing olaylarının ardı arkası gelmez.
Fiziksel olmayan mobbing şiddetinin daha çok asosyal, narsist, paranoid ve obsesif kişilik bozukluğu olan kimseler tarafından başvurulan bir baskılama yöntemi olduğu bilinmektedir. Bu baskıyı yapan kişiler genellikle kaygılı, sinsi, kibirli ve kıskanç kişilik özelliklerine sahip kimselerdir.
Saha çalışmalarının sonuçlarına göre mobbing eğilimi olan kimseler yetersiz, kıskanç, kibirli, kinci, megaloman, kompleksli, ikiyüzlü, sinsi, ilgi çekmeyi seven, narsist, güç odaklı, iletişimi ve insani ilişkileri sınırlı, empati yoksunu, kontrolcü, bağımlı, tacizkarve korkak kimseler olduğu saptanmıştır.
Yine bu çalışmalarda mobbinge maruz kalanların ise mücadeleci, cesur, iyi niyetli, dürüst, etki alanı güçlü, güvenilir, mesleki özgüveni ve örgütsel bağlılığı yüksek, idealist, duyarlı, merhametli ve gururlu kimseler oldukları belirtilmiştir.
Mobbing (yıldırma, ruhsal terör, duygusal şiddet) davranışı, yalnızca eğitim yöneticilerinden sadır olan bir eylem değildir. Öğretmenler, kendi meslektaşları tarafından da mobbinge maruz kalabilmektedir. Kurumdaki kötü yönetim, etik bozulma ve ilkesizlik ve yöneticinin duygusal zekâdan yoksun oluşu gibi nedenler öğretmenlerin kendi eğitim kurumlarında duygusal şiddet (mobbing) yaşamalarının temel nedenleri olarak görülmektedir.
Sonraki yazıda bu şiddet türünün sonuçlarını ve çözüm önerilerini konuşmak üzere;
Sevgiyle kalın.
Takipte kalın.